DE GERECHTEN UIT DE ‘JURIDICTIONS PÉNALES’ VAN DE ‘L’ORDRE JUDICIARIE’

De strafrechtstak van de ‘l’ordre judiciaire’ heeft dan weer zijn eigen stelsel van gerechten. De ‘juridictions répressives’ (ook wel juridictions pénales) richten zich alleen op het strafrecht (le droit pénal). Het gaat bijvoorbeeld om ‘le Tribunal de police’ (de politierechter) voor overtredingen (contraventions), ‘le Tribunal correctionnel’ (de strafrechtbank) voor ‘normale’ misdrijven (délits), ‘la Cour d’assises’ (het Hof van Assisen) juryrechtspraak voor zware misdrijven (crimes). De ‘Juge des enfants’, ‘le Tribunal pour enfants’ en ‘la Cour d’assises pour mineurs’ vormen een schaduwstelsel van kinderrechters.

Ook de strafrechtstak kent weer gespecialiseerde gerechten. Zo bestaat er een eigen stelsel van gerechten voor minderjarigen bestaande uit:

• Le Juge des enfants (de kinderrechter voor lichte vergrijpen);
• Le Tribunal pour enfants (de kinderrechter);
• La Cour d’assises pour mineurs (juryrechtspraak voor kinderen.

EEN OVERZICHT VAN DE ‘JURIDICTIONS PÉNALES’

Soort gerecht	Welke zaken?	Hoger beroep?	Opmerkingen
Juridiction de proximité	Kleine strafrechtelijke zaken.	Bij de meeste zaken is hoger beroep uitgesloten. Cassatie is wel mogelijk bij het ‘Cour de cassation’.	Maakt deel uit van ‘le Tribunal d’instance’. Een advocaat is niet verplicht.
Tribunal de police	Voor strafrechtelijke zaken waar een lichte straf op staat. Kan alleen straffen als boetes en taakstraffen opleggen.	Hoger beroep bij het ‘Cour d’appel’. Hoger beroep is niet mogelijk voor zaken waar een lichte boete is opgelegd. Cassatie bij het ‘Cour de cassation’.	Is te vinden in de hoofdstad van het arrondissement. Een advocaat is niet verplicht.
Tribunal correctionel	Voor strafrechtelijke zaken waar een gevangenisstraf van minder dan tien jaar op staat.	Hoger beroep bij het ‘Cour d’appel’. Cassatie bij het ‘Cour de cassation’.	Maakt deel uit van de TGI en is te vinden in de hoofdstad van het arrondissement of departement. Een advocaat is niet verplicht.
Cour d’assises	Voor strafrechtelijke zaken waar een gevangenisstraf van meer dan tien jaar op staat.	Bij een veroordeling kan hoger beroep worden aangetekend bij een ander ‘Cour d’assises’. Cassatie bij het ‘Cour de cassation’.	Bij een ‘Cour d’appel’ of een TGI. Meestal in de hoofdstad van een departement. Voor de verdachte is een advocaat verplicht. Voor de civiele partij (het slachtoffer) niet.
Cour d’appel	Behandelt in hoger beroep zaken van het TI, TGI, Conseil de prud’hommes, tribunal de commerce, tribunal paritaire des baux ruraux, tribunal des affaires de Sécurité sociale, tribunal de police en tribunal correctionel.	Cassatie bij het ‘Cour de cassation’.	Is te vinden in een aantal departementshoofdsteden. Een procureur en advocaat zijn verplicht.
Cour de cassation	Behandelt cassatie zaken.	Hoogste nationale instantie. Er kan eventueel internationaal beroep worden aangetekend.	Is te vinden in Parijs. Een gespecialiseerd en daartoe speciaal aangestelde advocaat bij het ‘Cour de cassation’ en het ‘Conseil d’État’ is verplicht.

DE GERECHTEN UIT DE ‘JURIDICTIONS CIVILES’ VAN DE ‘L’ORDRE JUDICIAIRE’

De ‘juridictions civiles’ spreken recht in geschillen tussen natuurlijke personen en rechtspersonen (individus et personnes morales). Bepaalde geschillen worden aan een bijzondere rechtbank (des tribunaux d’exception) zoals ‘le tribunal de prud’hommes’ en le tribunal de commerce’ overgelaten. Als de wet niet een bijzonder gerecht aanwijst is de rechtbank van het commune recht (le droit commun) ‘le tribunal de grande instance’ bevoegd. Hoger beroep is mogelijk bij het gerechtshof (la cour d’appel) en bovenaan de piramide kan cassatie worden aangetekend bij wat in Frankrijk ‘la Cour de cassation’ en bij ons de Hoge Raad wordt genoemd.

De civiele tak van de l’ordre judiciaire kent de volgende gerechten:

· La Juridiction de proximité (het buurtgerecht);
· Le Tribunal d’instance (vergelijkbaar met onze kantonrechter);
· Le Tribunal de grande instance (vergelijkbaar met onze rechtbanken);
· La Cour d’appel (de beroepsrechter, vergelijkbaar met onze gerechtshoven);
· La Cour de cassation (de cassatierechter, vergelijkbaar met onze Hoge Raad).

Maar daar blijft het niet bij. Er bestaan ook nog een groot aantal gespecialiseerde rechtbanken die elk een exclusieve bevoegdheid kennen over hun eigen stukje van het civiele recht. Hoger beroep en cassatie kunnen dan wel weer bij de normale instanties (la Cour d’appel en la Cour de cassation) worden aangetekend. De civiele tak van de ‘l’ordre judiciaire’ kent de volgende 'tribunaux d'exception':

· Le Tribunal de commerce (de rechtbank voor koophandel geschillen);
· Le Conseil de prud’hommes (het arbeidsgerecht);
· Le Tribunal paritaire des baux ruraux (de pachtrechter);
· Le Tribunal d’affaires de sécurité sociale (de rechter voor geschillen over sociale verzekeringen).

Het is dus lang niet altijd even makkelijk om het juiste soort gerecht voor uw geschil te vinden. Hieronder een overzichtje om één en ander wat overzichtelijker te maken.

Soort gerecht	Welke zaken?	Hoger beroep?	Opmerkingen
Juridiction de proximité	Civiel rechterlijke zaken tot € 4.000, met uitzondering van zaken die exclusief aan een andere rechtbank zijn toegewezen. Kleine strafrechtelijke zaken.	Bij de meeste zaken is hoger beroep uitgesloten. Cassatie is wel mogelijk bij het ‘Cour de cassation’.	Maakt deel uit van ‘le Tribunal d’instance’. Een advocaat is niet verplicht.
Tribunal d’instance (TI)	Civiel rechterlijke zaken tot € 10.000, met uitzondering van zaken die exclusief aan een andere rechtbank zijn toegewezen. Exclusief bevoegd in huur- en voogdijzaken.	Hoger beroep bij het ‘Cour d’appel’ voor zaken met een inzet van meer dan € 4.000. Cassatie bij het ‘Cour de cassation’.	Is te vinden in de hoofdstad van ieder arrondissement. Een advocaat is niet verplicht.
Tribunal de grande instance (TGI)	Civiel rechterlijke zaken van meer dan € 10.000, met uitzondering van zaken die exclusief aan een andere rechtbank zijn toegewezen. Exclusief bevoegd in zaken van het personen- en familierecht.	Hoger beroep bij het ‘Cour d’appel’ voor zaken met een inzet van meer dan € 4.000. Cassatie bij het ‘Cour de cassation’.	Is te vinden in de hoofdstad van het arrondissement of departement. In de meeste zaken is een advocaat verplicht.
Tribunal de commerce	Voor alle koophandel zaken en zaken tussen bedrijven.	Hoger beroep bij het ‘Cour d’appel’ voor zaken met een inzet van meer dan € 4.000. Cassatie bij het ‘Cour de cassation’.	Is te vinden in de hoofdstad van het arrondissement of departement. Een advocaat is niet verplicht.
Conseil de prud’hommes	Voor alle arbeidsrechtelijke zaken	Hoger beroep bij het ‘Cour d’appel’ voor zaken met een inzet van meer dan € 4.000. Cassatie bij het ‘Cour de cassation’.	Is te vinden in de hoofdstad van het arrondissement of departement. Een advocaat is niet verplicht.
Tribunal paritaire des baux ruraux	Voor alle agrarische pacht zaken.	Hoger beroep bij het ‘Cour d’appel’. Cassatie bij het ‘Cour de cassation’.	Is te vinden in de hoofdstad van het arrondissement. Een advocaat is niet verplicht.
Tribunal des affaires de Sécurité sociale	Voor alle zaken die betrekking hebben op de sociale verzekeringen.	Hoger beroep bij het ‘Cour d’appel’. Cassatie bij het ‘Cour de cassation’.	Is te vinden in de hoofdstad van het arrondissement. Een advocaat is niet verplicht.