Er bestaan in het Franse civiele recht drie manieren om voor
een rechter te worden gedaagd (convocation en justice):
· - Une asssignation (dagvaarding);
· - Une
déclaration au greffe (verklaring ter griffie);
· - Une
requête (verzoekschrift).
De ‘déclaration au
greffe’
Dit is de makkelijkste manier om in Frankrijk een rechtszaak
te beginnen. Het Nederlandse recht kent een dergelijke procedure niet, maar in het
Frankrijk kunnen eenvoudige zaken bij ‘la juridiction de proximité’, ‘le
tribunal d’instance’ of ‘le conseil de prud’hommes’ begonnen worden met een
simpele en kosteloze verklaring ter griffie, de zogenoemde: ‘déclaration au
greffe’ (Art. 843
en 844
Code de procédure civile). Hiermee kunnen de kosten van een officiële
dagvaarding (assignation) worden voorkomen. Een dergelijke verklaring kan zowel
mondeling als schriftelijk bij de griffie van het desbetreffende gerecht worden
ingediend. Het Franse ministerie van Justitie stelt hiertoe een aantal online standaardformulieren
ter beschikking. Deze formulieren zijn niet verplicht, een brief waarin een en
ander uiteengezet wordt kan ook. Het belang van de desbetreffende zaak mag de €
4.000 niet overtreffen (art. 847-1
Code de procédure civile). Voor hogere bedragen moet door een
gerechtsdeurwaarder (un huissier de justice) een dagvaarding (assignation)
worden uitgevaardigd. Samen met de ‘déclaration au greffe’ moeten meteen alle
op de zaak betrekking hebbende stukken (les pièces justificatives), zoals
contracten, facturen en dergelijke worden overlegd.
Het ‘requête’
Ook dit is een relatief eenvoudige manier om een rechtszaak
te beginnen. Met een verzoekschrift (Art.
60 Code de procédure civile) kan
echter alleen een procedure zonder wederpartij (une procédure unilatérale), dus
niet op tegenspraak (une demande en justice en matière gracieuce) worden begonnen.
In tegenstelling tot een dagvaarding waarbij wel sprake is van een wederpartij.
In het Franse recht kan het daarbij ook gaan om een situatie waarbij de
verzoeker zijn wederpartij niet wil waarschuwen. Bijvoorbeeld bij het
uitvaardigen van een dwangbevel (une requête en injonction de payer) of het
leggen van een conservatoir beslag (une saisie-conservatoire), waarbij het soms
verstandiger is om de wanbetaler (le mauvais payeur) in het ongewisse te laten
van wat hem boven het hoofd hangt. Ook de ‘juge aux affaires familiales’ (Jaf) kan
met een verzoekschrift benaderd worden. Zo kunnen zaken als een verandering in
de alimentatie (pension alimentaire) relatief eenvoudig geregeld worden. Voor
het indienen van een ‘requête’ wordt doorgaans een formulier
gebruikt. Dit zelfde formulier bevat ook ruimte voor het rechterlijk oordeel en
wordt later als vonnis, bij een verzoekprocedure beschikking (ordonnance sur
requête) genoemd, teruggezonden.
De ‘assignation’
In Nederland is de dagvaarding de normale start van een
civiele procedure die niet met een verzoekschrift begint (Artikel 111 Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering).
In Frankrijk kan een procedure ook beginnen met een verklaring ter griffie
(déclaration au greffe). Alleen voor zaken die een belang vertegenwoordigen van
meer dan €4.000 kan niet volstaan worden met een ‘déclaration au greffe’. Een
dergelijke civiele procedure start (une convocation en justice) doordat een
gerechtsdeurwaarder (huissier de justice) op verzoek van een eiser (un
demandeur) een deurwaardersexploot betekent (le signification) aan de gedaagde
persoon (le défendeur) (art.55
Code de procédure civile).
Zo’n dagvaarding wordt vanwege de blauwe kleur trouwens ook wel ‘le papier
bleu’ genoemd. Een dagvaarding bevat behalve de personalia van de eiser,
gedaagde en deurwaarder ook de plaats en het moment waarop de gedaagde in
rechte moet verschijnen. In Frankrijk geldt dit laatste alleen voor de ‘Tribunal
d’instance’ en de ‘Tribunal de commerce’, voor het ‘Tribunal de grande instance’
wordt later een datum voor de zitting vastgesteld (art.
755 Code de procédure civile). Als het om een spoedeisende zaak gaat kan de
‘président du tribunal de grande instance’ toestemming geven om ‘une
assignation à jour fixe’ te laten betekenen (art.
788 Code de procédure civile).Ook moeten het onderwerp van de eis (l’objet
de la demande), een uiteenzetting van de middelen (un exposé des moyens) en een
heldere conclusie deel uit maken van de dagvaarding.
